دنیای ارزهای دیجیتال غالباً با نوسانات شدید و غیرمنتظرهای همراه است، و ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵ یکی از آن روزهایی بود که اتریوم، دومین ارز دیجیتال بزرگ از نظر ارزش بازار و ستون فقرات اکوسیستمهای دیفای (DeFi) و NFT، با چالش بزرگی روبرو شد. اتریوم، که اخیراً توانسته بود با قدرت از مرز ۳۵۰۰ دلار عبور کند و چشماندازهای مثبتی را برای آینده ترسیم نماید، حالا خود را در یک وضعیت نامطلوب، زیر سطح ۳۱۰۰ دلار، میبیند. این افت ناگهانی، که در یک هفته گذشته بیش از ۸ درصد از ارزش آن را کاسته، نه تنها جامعه سرمایهگذاران را بهتزده کرده، بلکه سؤالات اساسی و جدی در مورد پایداری کوتاهمدت و حتی بلندمدت این پلتفرم عظیم بلاکچین را مطرح نموده است. آیا این ریزش تنها یک تصحیح قیمتی سالم (Healthy Correction) است که پس از یک دوره صعود رخ میدهد، یا اینکه نشانهای هشداردهنده از وقوع یک طوفان اقتصادی یا نظارتی بزرگتر است که در افق دیده میشود؟
برای درک دقیقتر آنچه رخ داد، باید به وقایع روز نگاهی عمیقتر بیاندازیم. صبح امروز، بر اساس زمان استاندارد گرینویچ (GMT)، کندل روزانه اتریوم معاملات خود را با قیمت باز ۳۱۸۰ دلار آغاز کرد. با این حال، لحظاتی پس از باز شدن بازار، فشار فروش بیامان و فزایندهای شروع شد که بخش عمدهای از آن ناشی از خروجهای سنگین سرمایه از صندوقهای قابل معامله در بورس اتریوم (Ethereum ETFs) بود. این فشار باعث شد که قیمت به سرعت به پایینترین سطح ۳۰۵۰ دلار در طول روز سقوط کند. پس از این سقوط، یک بازیابی نسبی و متزلزل انجام شد و قیمت در حدود ۳۱۲۰ دلار تثبیت شد. این حرکت قیمتی، از نظر تحلیل تکنیکال، در یک ناحیه حساسی قرار داشت؛ اگرچه نمودارها تلاشهایی برای تشکیل الگویی شبیه به «سر و شانه معکوس» (Inverse Head and Shoulders)، که معمولاً یک سیگنال صعودی است، نشان میدادند، اما واقعیت تلخ این بود که میانگین متحرک ۵۰ روزه به زیر میانگین متحرک ۲۰۰ روزه لغزیده بود که به وضوح سیگنالهای نزولی را تقویت میکرد. علاوه بر این، حجم معاملات در این روز به میزان ۲۵ درصد افزایش یافت، که اغلب نشانهای از وحشتفروشی (Panic Selling) در بازار است. شاخص قدرت نسبی (RSI) در سطح ۳۵ قرار داشت و وارد منطقه اشباع فروش (Oversold) شده بود، و شاخص میانگین متحرک همگرایی-واگرایی (MACD) نیز خط سیگنال خود را به سمت پایین قطع کرده بود – تمام این نشانگرهای تکنیکال حکایت از پایداری فشار نزولی در کوتاهمدت داشتند.
تأثیر سیاستهای پولی و جریان خروج ETFها
یکی از مهمترین محرکهای این ریزش، بدون شک، موضع سفت و سخت فدرال رزرو آمریکا (Federal Reserve) در قبال سیاستهای پولی است. با توجه به دادههای اقتصادی که نشاندهنده تداوم تورم چسبنده (Sticky Inflation) در حدود ۳ درصد و نرخ بیکاری در سطح ۴.۳ درصد است، انتظارات بازار برای کاهش نرخ بهره که پیشتر برای دسامبر سال جاری پیشبینی میشد، اکنون به اوایل سال ۲۰۲۶ موکول شده است. مقامات ارشد فدرال رزرو، از جمله سوزان کالینز و جف اشمید، آشکارا هشدار دادهاند که هرگونه اقدام زودهنگام برای کاهش نرخها میتواند به سادگی منجر به شعلهور شدن دوباره آتش تورم شود. والاستریت نیز با این دیدگاه موافق است و پیشبینی میکند که نرخ فدرال فاندز (Federal Funds Rate) در حدود ۳.۴ درصد باقی خواهد ماند، و شرکتهای سرمایهگذاری بزرگی مانند بلکراک و گلدمن ساکس اولین کاهش نرخ را برای اوایل سال آینده پیشبینی میکنند. برای اتریوم، که در دستهبندی داراییهای پرریسک و با بتای بالا (High-Beta Risk Asset) قرار میگیرد، این وضعیت به معنای دسترسی محدودتر به پول ارزان (Cheap Money) و در نتیجه، خروج سرمایه به سمت ابزارهای مالی امنتر مانند اوراق قرضه دولتی است. افزایش نرخ بهره، هزینه فرصت نگهداری داراییهای بدون بازدهی مانند ارزهای دیجیتال را بالا میبرد و جذابیت آنها را کاهش میدهد.
علاوه بر این، جریان خروج سرمایه از صندوقهای ETF اتریوم نیز به شدت وضعیت را بدتر کرده است. تنها در طول هفته گذشته، حجم عظیمی معادل ۷۲۸ میلیون دلار از صندوقهای ETF اتریوم خارج شد، که در این میان، صندوق بلکراک به تنهایی ۴۲۱ میلیون دلار فروش داشت. این روند خروج سنگین، که از ۴ نوامبر آغاز شده، عامل اصلی کشاندن قیمت اتریوم به زیر ۳۱۰۰ دلار برای اولین بار از آن تاریخ بود. تحلیلگران بازار معتقدند که بازار اتریوم را نسبت به بیتکوین پرریسکتر میبیند، به ویژه با توجه به نگرانیها پیرامون بازگشایی قریبالوقوع توکنهای استیک شده (Staking Unlocks)؛ در حال حاضر، نزدیک به ۲ میلیون واحد اتریوم در صف خروج از قراردادهای استیکینگ قرار دارند، که میتواند در صورت آزادسازی همزمان، فشار فروش قابل توجهی را به بازار وارد کند.
تأثیرات ژئوپلیتیک و محیط نظارتی
ریسکهای ژئوپلیتیک و تحولات اقتصادی جهانی نیز در این بحران نقش داشتهاند. نگاهی به شرق آسیا نشان میدهد که اقتصاد ژاپن در سهماهه اخیر دچار انقباض ۰.۴ درصدی شده و صادرات آن ۱.۲ درصد کاهش یافته است. این کاهش عمدتاً ناشی از اعمال تعرفههای ۱۵ درصدی آمریکا بر واردات ژاپنی است، که شرکتهای بزرگ خودروسازی مانند تویوتا را مجبور به بازنگری در ساختار تولید خود کرده و رشد سالانه را به ۱.۸ درصد منفی رسانده است. ژاپن به عنوان یک صادرکننده کلیدی تجهیزات و تکنولوژی، وقتی ضعیف میشود، تقاضای جهانی برای محصولات فنی و نوآوری کاهش مییابد – و اکوسیستم اتریوم، که بر مبنای نوآوریهای تکنولوژیک و پروژههای وب ۳ ساخته شده، به شدت از این کاهش تقاضا و اعتماد ضربه میخورد.
از سوی دیگر، تحرکات سیاسی در ایالات متحده، به ویژه در زمینه تجارت، همچنان یک عامل عدم قطعیت است. پیشنهاد دونالد ترامپ مبنی بر پرداخت چکهای ۲۰۰۰ دلاری بازپرداخت تعرفهها به شهروندان، که توسط وزیر خزانهداری پیشنهادی، اسکات بسنت، مطرح شده، هنوز در انتظار حکم نهایی دادگاه عالی است. تهدید به اعمال تعرفههای متقابل تا ۵۰ درصد، چشمانداز اقتصادی اروپا را تیرهتر کرده است؛ پیشبینی رشد ۲۰۲۶ منطقه یورو به زیر ۱.۴ درصد کاهش یافته، با پیشبینی رشد آلمان زیر ۱ درصد. علاوه بر این، آشفتگیهای سیاسی در فرانسه به تنهایی ۰.۵ درصد از رشد اقتصادی مورد انتظار این کشور را از بین برده است. در حالی که توافق اخیر ایالات متحده با چین بر سر مواد معدنی نادر خاکی، که بسنت میگوید پکن به آن پایبند خواهد بود، کمی آرامش موقت ایجاد میکند، اما تورم ناشی از تعرفهها به طور کلی جذابیت اتریوم را به عنوان یک ابزار پوشش ریسک (Hedge) در برابر تورم کاهش میدهد.
در میان این نویزهای کلان اقتصادی، یک خبر نمادین قابل توجه است: توقف تولید سکه یک سنتی (پنی) توسط ضرابخانه آمریکا پس از ۲۳۲ سال. این سکههای نهایی، که ممکن است هر کدام تا ۵ میلیون دلار در حراجیها به فروش برسند، به عنوان یک اشاره ظریف و نمادین به گذار ناگزیر جهان به عصر دیجیتال دیده میشوند – جایی که فناوریهای بلاکچین و قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) اتریوم نقش محوری خواهند داشت. با این حال، در کوتاهمدت، وضعیت بازار به وضوح تحت سلطه «ترس» (Fear) قرار دارد، به طوری که شاخص ترس و طمع در سطح ۲۵، در محدوده «ترس شدید» (Extreme Fear) قرار گرفته است.
چشمانداز تکنیکال و فاندامنتال اتریوم
از دیدگاه تحلیل تکنیکال، اتریوم حمایت روانی ۳۰۰۰ دلاری را مجدداً آزمایش کرد و توانست با موفقیت از آن بازیابی (Bounce) کند. با این حال، اگر سطح ۳۰۵۰ دلار مجدداً از دست برود، در این صورت هدف نزولی بعدی احتمالاً سطح حمایت قویتر ۲۸۰۰ دلار خواهد بود. در مقابل، جنبههای بنیادی (فاندامنتال) اتریوم بسیار امیدوارکنندهتر به نظر میرسند: ارتقاء فوساکا (Fusaka Upgrade)، که انتظار میرود ظرفیت تراکنش در ثانیه (TPS) شبکه را به سطوح بیسابقهای برساند، پتانسیل این را دارد که فشار فروش ناشی از آزادسازی توکنهای استیک شده را خنثی کند. تحلیلگران خوشبین پیشبینی میکنند که در صورت خروج از این مرحله تثبیت، قیمت اتریوم میتواند به راحتی به ۶۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار برسد، و حتی چهرههای شناخته شدهای مانند تام لی، از سرمایهگذاری ۱۰۰ برابری در ابرچرخه (100x Supercycle) اتریوم صحبت میکنند. همچنین، صندوقهای ETF اتریوم هنوز پتانسیل جذب جریانهای ورودی بزرگی از سرمایه نهادی را دارند، مشروط بر اینکه وضعیت اقتصاد کلان جهانی کمی آرامتر شود.
با این حال، ریسکهای قابل توجهی نیز وجود دارند: اگر فدرال رزرو همچنان موضع سختگیرانه خود را حفظ کند و درگیریهای تجاری جهانی بدتر شود، احتمال سقوط قیمت اتریوم به زیر ۳۰۰۰ دلار وجود دارد. در نقطه مقابل، هرگونه تغییر در ترکیب هیئت مدیره فدرال رزرو – مانند بازنشستگی رافائل بوستیک و انتصاب افراد جدید توسط ترامپ – میتواند تعادل را به سمت سیاستهای دُویِش (Dovish) سوق دهد که منجر به کاهش نرخ بهره خواهد شد. این سناریو، مانند سوخت موشکی عمل میکند که میتواند رالی صعودی قدرتمند بعدی اتریوم را شعلهور سازد و سرمایه را از بازارهای سنتی به سمت داراییهای بلاکچین بازگرداند.
در پایان، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵ یک آزمون سخت برای اتریوم بود، اما قطعاً به معنای شکست آن نبود. پیام اصلی برای سرمایهگذاران این است: با دقت در افتهای قیمتی (Dips) خرید کنید، اما سبد سرمایهگذاری خود را به طور هوشمندانه متنوع سازید. اتریوم به درخت بلوطی محکم میماند؛ ریشههای عمیق آن (مثل ارتقاءهای فناورانه فوساکا و دایگر) توانایی تحمل سختترین طوفانها را دارند و پس از آن، رشد قویتری خواهند داشت. صبور باشید – موج صعودی بزرگ بعدی در راه است.